You are currently viewing Warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności
Zdjęcie wykonane przez Matthew Ansley on Unsplash

Warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności

Warunkowe przedterminowe zwolnienie – czym jest?

Instytucja warunkowego przedterminowego zwolnienia pozwala, jak sama nazwa wskazuje, na zwolnienie skazanego z odbycia reszty kary pozbawienia wolności i poddaniu go tzw. próbie, w trakcie której ten zobowiązany będzie do przestrzegania obowiązków nałożonych na niego przez sąd. Już na wstępie trzeba powiedzieć, że zgodnie z obowiązującym prawem można wyróżnić dwie drogi prowadzące do uzyskania przedterminowego zwolnienia: „zwyczajną” oraz „po przerwie w odbywaniu kary”. O tym, jakie warunki muszą zostać spełnione aby sąd mógł zastosować warunkowe przedterminowe zwolnienie w obu wspomnianych trybach, ile wynosi okres próby i na czym ona polega przeczytacie Państwo w dalszej części wpisu.

Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby skazany mógł zostać warunkowo zwolniony?

Zaczynając od „zwykłego” trybu – uregulowanego w art. 77 k.k. i nast. – po pierwsze: ustawa przewiduje możliwość zastosowania warunkowego przedterminowego zwolnienia wobec skazanego, który cieszy się tzw. pozytywną prognozą kryminologiczną. Na tę prognozę składają się następujące okoliczności:

  • postawa skazanego, jego właściwości i warunki osobiste,
  • okoliczności popełnienia przestępstwa,
  • zachowanie się skazanego po popełnieniu przestępstwa i w czasie odbywania kary.

Powyższe okoliczności powinny uzasadniać przekonanie, że skazany:

  • będzie stosował się do orzeczonego środka karnego lub zabezpieczającego,
  • będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni ponownie przestępstwa.

Można więc powiedzieć, że owa pozytywna prognoza kryminologiczna pozwala skłonić sąd do przekonania, że skazany po wyjściu na wolność będzie żył zgodnie z prawem.

Po drugie – skazany, aby móc skutecznie ubiegać się o przedterminowe zwolnienie, musi odbyć co najmniej:

  1. skazany nie będący tzw. recydywistą – połowę kary,
  2. skazany będący tzw. recydywistą – dwie trzecie kary,
  3. skazany będący tzw. multirecydywistą, albo skazany, który uczynił sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu, albo skazany, który popełnił przestępstwo działając w zorganizowanej grupie lub związku mającym na celu popełnienie przestępstwa, albo skazany za przestępstwo o charakterze terrorystycznym – trzy czwarte kary,
  4. skazany na karę 25 lat pozbawienia wolności – 15 lat kary,
  5. skazany na karę dożywotniego pozbawienia wolności – 25 lat kary.

Ile wynosi okres próby przy warunkowym zwolnieniu z odbycia reszty kary?

Sąd udzielając skazanemu warunkowego zwolnienia zobowiązany jest do wyznaczenia okresu próby i nałożenia określonych obowiązków. Okres próby trwa:

  1. od 2 lat do 5 lat, zasadniczo przez czas, jaki pozostał skazanemu do odbycia kary,
  2. w przypadku skazanego z punktu 3 w akapicie wyżej – od 3 lat do 5 lat,
  3. w przypadku skazanego na karę 25 lat pozbawienia wolności lub dożywotniego pozbawienia wolności – 10 lat.

Jeżeli natomiast, w wyniku negatywnego przebiegu okresu próby odwołano warunkowe zwolnienie, wówczas o ponowne warunkowe zwolnienie skazany może skutecznie ubiegać się po roku od ponownego osadzenia, a w przypadku kary 25 lat pozbawienia wolności lub kary dożywotniego pozbawienia wolności – po 5 latach od ponownego osadzenia.

 

Przykład 1: Jan Kowalski został skazany za przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. na karę roku pozbawienia wolności. Nie jest on recydywistą, nie uczynił sobie z popełniania przestępstw stałego źródła dochodu, nie popełnił też przestępstwa działając w zorganizowanej grupie przestępczej lub związku. Wobec tego Jan Kowalski będzie mógł ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary po odbyciu 6 miesięcy orzeczonej kary, a okres próby wyniesie 2 lata.

 

Przykład 2: Jan Kowalski został skazany za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności, a przestępstwo to popełnił w warunkach recydywy i uczynił sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu. W takim przypadku Jan Kowalski będzie mógł ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary po odbyciu 2 lat i 3 miesięcy orzeczonej kary, a okres próby wyniesie 3 lata.

Zdjęcie wykonane przez Matthew Ansley na Unsplash

Jakie obowiązki ma skazany, wobec którego sąd zastosował warunkowe przedterminowe zwolnienie?

Sąd może, a w niektórych wypadkach musi oddać warunkowo zwolnionego pod dozór kuratora sądowego (lub innych podmiotów wskazanych w ustawie). W takim wypadku sąd może zobowiązać taką osobę przykładowo do:

  • informowania sądu lub kuratora o przebiegu okresu próby,
  • przeproszenia pokrzywdzonego,
  • wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby,
  • wykonywania pracy zarobkowej, do nauki lub przygotowania się do zawodu.

oraz innych, wymienionych w art. 72 § 1 k.k. powinności.

Jeżeli szkoda wyrządzona przestępstwem, za które skazany odbywa karę, nie została naprawiona, sąd może również orzec obowiązek jej naprawienia.

Warunkowo zwolniony, jeżeli nie zostanie oddany pod dozór kuratora sądowego, będzie wówczas również zobowiązany do dokonywania pewnych czynności dotyczących informowania sądu i sądowego kuratora zawodowego m.in. o miejscu swojego stałego pobytu i udzielania wyjaśnień co do przebiegu okresu próby.

 

Drugi tryb uzyskania warunkowego przedterminowego zwolnienia.

Jak zostało wspomniane na początku wpisu, warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności można uzyskać w dwóch różnych trybach. Drugą drogę, zgodnie z art. 155 k.k.w., stanowi warunkowe przedterminowe zwolnienie po przerwie w wykonaniu kary.

Ta odmiana omawianej instytucji jest potencjalnie korzystniejsza dla skazanego. Aby mogła być zastosowana, oprócz zaistnienia pozytywnej prognozy kryminologicznej, o której była mowa wyżej, muszą zaistnieć następujące okoliczności:

  • kara lub suma kar orzeczonych wobec skazanego nie może przekraczać 3 lat,
  • skazany odbył co najmniej 6 miesięcy kary,
  • skazany skorzystał z przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności, która trwała co najmniej rok.

Jak widać, nie ma w tym przypadku obowiązku odbycia co najmniej połowy wymierzonej przez sąd kary. Nie jest przy tym istotne, czy skazany odbył karę 6 miesięcy pozbawienia wolności w sposób nieprzerwany przed lub po skorzystaniu z przerwy, czy też w międzyczasie z tej przerwy skorzystał, aby następnie wrócił do odbywania tej kary. Uwaga ta nie odnosi się jednak do przerwy, która to obligatoryjnie musi zostać „wykonana” nieprzerwanie w wymiarze jednego roku.

 

Przykład: Jan Kowalski został skazany za przestępstwo z art. 279 § 1 k.k. na karę 2 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności. Odbył on 2 miesiące orzeczonej kary, a następnie uzyskał przerwę w jej wykonaniu na okres 6 miesięcy. Po upływie okresu przerwy sąd znów udzielił mu przerwy na okres kolejnych 6 miesięcy, a po jego upływie odbył 4 miesiące orzeczonej kary. Jan Kowalski może w takim przypadku skutecznie ubiegać się o warunkowe przedterminowe zwolnienie.

 

Gdzie zwrócić się z wnioskiem o uzyskanie warunkowego przedterminowego zwolnienia i ile taki wniosek kosztuje?

Wniosek taki należy złożyć do sądu penitencjarnego, innymi słowy właściwego wydziału Sądu Okręgowego, w okręgu którego skazany przebywa.

Wniosek taki podlega opłacie: w przypadku pierwszego opisanego trybu – 45 zł, w przypadku drugiego trybu – 100 zł.

 

W razie pytań w kwestii warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary pozbawienia wolności, zapraszamy do kontaktu z Biurem za pośrednictwem adresu e-mail lub telefonicznie.