You are currently viewing Czy można odwołać darowiznę?

Czy można odwołać darowiznę?

Czym jest darowizna?

Darczyńca może zobowiązać się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Przedmiotem darowizny może być prawo lub rzecz, przykładowo: pieniądze, nieruchomość lub przedsiębiorstwo. Pozostaje dyskusyjne czy przedmiotem darowizny może być zaniechanie, wydaje się, że niezbędne będzie rozpatrywanie każdego takiego przypadku indywidulanie.

Kluczowym elementem darowizny jest brak ekonomicznego ekwiwalentu ze strony obdarowanego na rzecz darczyńcy.

Warto pamiętać, że darowizna dokonywana przez osobę pozostającą w związku małżeńskim wymaga zgody jego małżonka, co wynika z art. 37 § 1 pkt 4 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Odwołanie darowizny niewykonanej

Niemniej jednak bardzo często w praktyce pojawia się pytanie dotyczące możliwości odwołania darowizny, co wynika zazwyczaj z pogorszenia relacji między darczyńcą a obdarowanym. Darczyńca może odwołać darowiznę, ale tylko w ściśle określonych okolicznościach.

Ponadto należy dokonać podziału na darowiznę niewykonaną oraz wykonaną. Jest to kluczowe, ponieważ w stosunku do każdej z nich pojawiają się inne przesłanki, których spełnienie pozwala na odwołanie darowizny.

Zaczynając od pierwszej wskazanej sytuacji, czyli darowizny jeszcze niewykonanej, na podstawie art. 896 kodeksu cywilnego, można stwierdzić, że jej odwołanie może nastąpić jeżeli po zawarciu umowy stan majątkowy darczyńcy uległ takiej zmianie, że wykonanie darowizny nie może nastąpić bez uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb albo bez uszczerbku dla ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych.

Z darowizną niewykonaną mamy do czynienia gdy nie dopełniono jeszcze czynności prawnych lub faktycznych w odniesieniu do świadczenia głównego, przykładowo jeżeli została zawarta umowa przenosząca własność nieruchomości o charakterze zobowiązująco-rozporządzającym, niemniej jednak nowy właściciel nie otrzymał jeszcze dostępu do danej nieruchomości, czyli np. nie posiada kluczy i nie może tam przebywać to mamy do czynienia z darowizną niewykonaną.

W opisanym wyżej przypadku odwołanie darowizny będzie mogło mieć miejsce jeżeli doszło do pogorszenia się sytuacji majątkowej darczyńcy. Pogorszenie takie będzie miało miejsce jeżeli darczyńca nie będzie mógł wykonywać zobowiązań alimentacyjnych, które na nim ciążą. Podobnie w sytuacji, gdy dojdzie do uszczerbku dla jego własnego utrzymania odpowiednio do jego usprawiedliwionych potrzeb.

Jednocześnie na podstawie art. 898 kodeksu cywilnego darczyńca może odwołać darowiznę, jeżeli obdarowany dopuścił się wobec niego rażącej niewdzięczności. Jest to przesłanka występująca na gruncie darowizny wykonanej oraz niewykonanej w związku z powyższym opisanie stosownych regulacji prawnych znajdzie się w następnej części artykułu.

Odwołanie darowizny wykonanej oraz niewykonanej

W stosunku do darowizny wykonanej doszło do ograniczenia przesłanek uprawniających do odwołania takiej darowizny, bowiem darczyńca może powołać się jedynie na to, że obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

Rażąca niewdzięczność to działanie lub zaniechanie obdarowanego. Zachowanie takie powinno godzić w darczyńcę pośrednio lub bezpośrednio. Istotne dla oceny czy dana niewdzięczność jest rażąca będzie porównanie zachowania obdarowanego z powszechnie przyjętymi normami akceptowalnych zachowań.

Tytułem przykładu rażącej niewdzięczności można wskazać przykładowo popełnienie przestępstwa przeciwko darczyńcy, naruszenie jego dobrego imienia czy odmowa udzielenia darczyńcy pomocy darczyńcy, gdy ten znajdował się w chorobie lub w niedostatku.

Dla oceny czy wystąpiła rażąca niewdzięczność należy brać pod uwagę cały kontekst danego zachowania, a więc w szczególności zachowanie darczyńcy w stosunku do obdarowanego, który mógł np. sprowokować pewne zachowania obdarowanego.

Niezwykle istotne jest, że darczyńca nie może odwołać darowizny po upływie roku od dnia, w którym dowiedział się o rażącej niewdzięczności obdarowanego ani w przypadku gdy obdarowanemu przebaczył.

Odwołanie darowizny następuję przez oświadczenie złożone obdarowanemu na piśmie.